Jan Belaups

Porucznik rezerwy, szef wywiadu i grupy szturmowej AK
18.07.1912 23.09.1944 Sztum

Biografia

Jan Belaups, ps. "Mewa", "Mewa z Gdyni", "Morski", "Mściwój", urodził się 18 lipca 1912 roku w Sztumie. Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego w Tczewie, gdzie w 1932 roku zdał maturę. Następnie studiował medycynę na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie (według innego źródła w Warszawie). Był członkiem Związku Harcerstwa Polskiego.

Wziął udział w wojnie obronnej 1939 roku. Dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w Oflagu X B Nienburg koło Hanoweru, skąd został zwolniony.

Zamieszkał w Gdyni, gdzie pracował jako pomocnik ogrodnika, a następnie asystent lekarski. Związał się z lokalną konspiracją, zostając członkiem ZWZ-AK. Jednocześnie utrzymywał kontakty z Tajnym Hufcem Harcerzy i Związkiem Jaszczurczym. W 1942 roku został dowódcą grupy rozpoznawczo-dywersyjnej i oficerem wywiadu Inspektoratu "Wybrzeże" AK. Faktycznie stał na czele samodzielnego nadmorskiego ośrodka dywersyjno-wywiadowczego AK.

Był współorganizatorem i uczestnikiem akcji zbrojnych i wywiadowczych na terenie Gdyni, m.in. w stoczni gdyńskiej oraz na lotnisku i zakładach lotniczych w Babich Dołach, gdzie jesienią 1943 roku zdobyto plany torpedy silnikowej B-4 oraz zdjęcia zdalnie kierowanej torpedy tzw. Friedensengel. 1 października 1943 roku dowodził zamachem na Obersturmführera SS Otto Rascha w Lęborku. Wraz z siecią wywiadu ofensywnego "Lombard" uczestniczył w przerzutach z portów w Gdyni i Szczecinie do Szwecji uciekinierów i zagrożonych aresztowaniem.

Przypuszczalnie w połowie 1942 roku nawiązał kontakt z wywiadem morskim "Alfa". Opracował załączniki do ogólnego planu desantu morskiego oraz zrzutów w 1944 roku na obszarze Puck-Wejherowo-Gdynia.

21 sierpnia 1944 roku został aresztowany przez gestapo w wyniku infiltracji agentów Witolda Świętochowskiego ps. "V-2", Przybylskiego ps. "Waltisch" i Dobrowolskiego. Był więziony w Gdańsku, następnie w niemieckim obozie koncentracyjnym Stutthof. Pomimo brutalnego przesłuchiwania i tortur nie wyjawił żadnych informacji. 23 lub 31 września został rozstrzelany wraz z jedenastoma innymi zakładnikami w lesie pod Ocyplem.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Zorganizowanie i dowodzenie akcją zdobycia planów torpedy B-4 w Babich Dołach
Dowodzenie zamachem na Otto Rascha w Lęborku
Udział w przerzutach uciekinierów do Szwecji
Pośmiertne odznaczenie Krzyżem Armii Krajowej (1983) i Medalem Wojska (1948)

Ciekawostki

Używał aż czterech pseudonimów: "Mewa", "Mewa z Gdyni", "Morski" i "Mściwój".
Mimo tortur nie ujawnił żadnych informacji podczas przesłuchań przez gestapo.

Udostępnij